Đề thi số 60 · Bộ Tư lệnh 86 · Data for Life 2026

Từ số đo mưa và mực nước đến mệnh lệnh hành động cho từng địa phương

OmniGuard gom dữ liệu quan trắc, mô hình khí tượng, địa hình và dân cư; tính rủi ro ngập lụt, sạt lở và khả năng chống chịu; rồi chuyển kết quả thành phương án sơ tán, khí tài và việc cần làm có người chịu trách nhiệm và thời hạn. Trang này tóm tắt trực quan toàn bộ cách hệ thống vận hành, theo đúng nội dung báo cáo chi tiết.

34tỉnh/thành theo dõi liên tục
~2.600trạm mưa tự động VRAIN
~210trạm thủy văn VNDMS có mốc BĐ1–BĐ3
14bộ dữ liệu, gắn nhãn 5 loại nguồn gốc
3 nămdữ liệu lịch sử và nhãn sự kiện thật
Dữ liệu Kiểm tra chất lượng Chỉ số rủi ro Cảnh báo & giao việc Xác minh thực địa Điều phối Rút kinh nghiệm
Bức tranh tổng thể

Quy trình khép kín 7 bước

Mỗi bước gắn với mã nguồn, dữ liệu và người thực hiện cụ thể. Bấm vào từng bước để xem chi tiết. Bước 7 đưa kết quả thực tế quay lại kho dữ liệu, giúp mô hình được kiểm chứng và hiệu chỉnh sau mỗi đợt thiên tai.

Kiến trúc 4 tầng

Dữ liệu chảy qua hệ thống như thế nào

Bấm vào một nguồn dữ liệu để thấy nó đi vào động cơ nào và hiện ở đâu trên giao diện; hoặc bấm vào một động cơ để thấy nó cần những nguồn nào.

1 · Thu thập

2 · Đồng hóa

3 · Động cơ

4 · Giao diện

Chưa chọn. Bấm một ô bất kỳ để xem các liên kết.

Minh bạch nguồn gốc

14 bộ dữ liệu, 5 loại nguồn gốc

Mọi số liệu đều được gắn loại nguồn (src/config/data_provenance.js) để người xem biết đâu là số đo thật, đâu là mô hình, ước tính hay giả lập. Dữ liệu giả lập không bao giờ được dùng để phát cảnh báo hay huấn luyện AI. Bấm vào một loại để lọc bảng.

Bộ não phân tích

Ba nhóm chỉ số cốt lõi

Hệ thống không gộp mọi loại ngập vào một con số. Ngập do mưa tại chỗ và lũ do nước sông dâng có nguyên nhân, cách ứng phó và người chịu trách nhiệm khác nhau, nên được tính riêng rồi mới hợp nhất.

Ngập lụt FRI

FRI = hợp nhất(UWI, RFI) UWI: mưa hiệu dụng × hệ số bê tông × độ bão hòa đất (AMC) + vùng trũng RFI: mực nước so mốc BĐ1–BĐ3 (QĐ 05/2020) + xả lũ hồ chứa
  • UWI: ngập úng đô thị do cống quá tải.
  • RFI: lũ sông theo mốc báo động quốc gia.
  • Cả hai cùng cao → Báo động kép: vừa bơm tiêu úng vừa canh đê 24/7.

Sạt lở LRI

LRI = (0.25·Dốc + 0.30·Ẩm đất sâu + 0.35·Mưa tiền đề ARI-7 + 0.10·Bất ổn) × Hệ số địa chất
  • Độ dốc tính từ lưới DEM 3×3 (thuật toán Horn 1981).
  • Ngưỡng mưa theo QĐ 18/2021, Caine (1980), WMO FFG.
  • Trời khô (mưa < 16 mm, đất chưa bão hòa) → không báo sạt lở dù dốc cao.

Chống chịu URI

URI = C1 Y tế (20) + C2 Điểm cao tránh lũ (20) + C3 Giao thông (25) + C4 Thấm nước (25) + C5 Môi trường, nắng nóng (10)
  • Đo nội lực của khu vực, điểm càng cao càng tốt.
  • URI thấp làm tăng hệ số ưu tiên cứu hộ P-Score.
  • Theo UNDRR Resilience Scorecard, ISO 37123.
Ưu tiên giữa các tỉnh P = (Điểm rủi ro × Dân số ảnh hưởng) / (URI × 100) Tỉnh có cảnh báo Đỏ/Cam luôn xếp trước; cùng mức thì P cao hơn được cấp khí tài trước.
Tự tay thử

Kéo thanh trượt để xem chỉ số thay đổi

Phần ngập lụt chạy đúng công thức UWI, RFI, FRI trong disaster_fusion_engine.service.js. Phần sạt lở áp dụng các luật ngưỡng mưa của mục 4.2 báo cáo.

Điều kiện đầu vào
Kịch bản mẫu:
Kết quả tính

Mô phỏng phục vụ giải thích cách tính. Hệ thống thật còn dùng số đo trạm, mốc BĐ riêng từng trạm, dự báo 72 giờ và các luật nâng cấp cảnh báo khác; kết quả trên bản đồ có thể khác.

Từ chỉ số đến hành động

Hệ thống chọn kịch bản ứng phó theo bản chất hiểm họa

Ngập úng đô thị cục bộ

Ẩn lệnh sơ tán không cần thiết. Giao việc cho Công ty Thoát nước (vận hành bơm, vớt rác hố ga), CSGT (phân luồng, cắm biển) và lực lượng cứu hộ giao thông. Không cần xuồng.

Nguyên nhân là gì?
UWI cao, RFI thấp ←→ RFI/LRI cao
Lũ sông, lũ quét, sạt lở

Kích hoạt ma trận sơ tán: người khuyết tật, bệnh nhân về cơ sở y tế; trẻ nhỏ, người già lên tầng 2–3 trường học kiên cố; hộ còn lại về nhà văn hóa. Tính xuồng, xe lội nước, quân số, hậu cần.

Nhánh riêng cho biển đảo tiền tiêu (14 đảo, đá Hoàng Sa, Trường Sa) Tắt các công thức đất liền (UWI, RFI, LRI); chuyển sang áp suất, sụt áp 3 giờ/24 giờ, gió Beaufort, sóng, kèm hồ sơ âu tàu theo QĐ 582 và hiệp đồng cứu nạn biển.
Máy tính định mức sơ tán & khí tài

Đúng công thức mục 4.5 báo cáo. Người chỉ huy có thể sửa các số này ngay trên bản đồ theo trinh sát thực địa.

Người yếu thế được tách theo tỷ lệ mặc định: 45% người cao tuổi, 15% người khuyết tật, còn lại là trẻ nhỏ. Dân số ước tính = số nhà OSM × quy mô hộ GSO; đây là số phục vụ lập phương án ban đầu, không xác định được nhà cụ thể.

Phương án đề xuất
"Điểm cao tránh lũ" được chọn và tính sức chứa thế nào
1. Sơ tán theo chiều đứng
Công trình BTCT ≥ 2 tầng; dân ở tầng 2–3, cao 3,8–8 m (FEMA P-646).
2. Cốt nền vượt lũ
Công trình công cộng có cốt nền cao hơn lũ tần suất 1–2% (QCVN 01:2021/BXD).
3. Đối soát DEM
Độ cao vệ tinh so với mực nước trạm thủy văn; phạt điểm vùng trũng.
4. Loại trừ nguy cơ kép
Dốc < 15°, đường tiếp cận không bị ngầm tràn chia cắt.
Sàn = Khuôn viên × Mật độ XD (35–50%) × Số tầng Sức chứa = Sàn × Tỷ lệ dùng (60% trường, 10% bệnh viện) / 3,5 m² mỗi người (SPHERE)
Ai làm gì, khi nào

Ngưỡng chỉ số gắn với người chịu trách nhiệm và thời hạn

NgưỡngĐơn vị chịu trách nhiệmViệc bắt buộcThời hạn
FRI ≥ 50Ban Chỉ huy PCTT & TKCN cấp xãTrực ban 24/24, phát tin qua loa, Zalo/SMS, mở điểm sơ tánT+15 phút
UWI ≥ 50Đội thoát nước đô thị, Công an phường, CSGTVận hành trạm bơm, rào chắn hầm chui và phố ngập > 0,3 mT+30 phút
RFI ≥ 50Hạt quản lý đê, Ban CHQS, xung kích đêTuần tra đê, chuẩn bị vật tư hộ đê, lệnh sơ tán bãi sôngT+30 phút
LRI ≥ 50Trưởng thôn/bản, kiểm lâm, dân quânKiểm tra vết nứt, taluy; di dời hộ dưới chân dốc trước khi trời tốiT+45 phút
URI < 55Trạm y tế xã, hậu cần quân - dân y, Chữ thập đỏCấp lương khô, nước sạch 15 L/người/ngày, máy phát, thuốcT+60–90 phút
Sau sự kiệnVăn phòng BCH PCTT, tổ kỹ thuậtTổng hợp thiệt hại, so sai lệch dự báo, gửi biên bản AART+24 giờ
Xác minh thực địa 2 chiều

Trưởng thôn gửi phản hồi qua POST /api/v1/workflow/verify: dự báo đúng, nặng hơn hay nhẹ hơn thực tế; độ sâu ngập, vết nứt, đường bị chia cắt, số hộ cô lập. Hệ thống gắn nhãn "Đã xác minh thực địa", chỉnh mức hiệu lực và tính lại toàn bộ phương án điều phối.

Đánh giá sau sự kiện (AAR)

Biên bản POST /api/v1/workflow/post-event trở thành bằng chứng cấp địa phương, sự kiện chuyển sang VERIFIED. Nhãn thật này dùng để đo sai số công thức và huấn luyện lại AI.

AI chạy song song (Shadow Mode)

AI được kiểm chứng trên dữ liệu thật trước khi được tin dùng

Công thức vật lý vẫn là kết quả chính thức. Mô hình LightGBM chạy song song, học từ sự kiện thiên tai thật (không học lại điểm công thức, không dùng dữ liệu giả lập) và được chấm mù trên hơn 8.100 tỉnh × ngày của năm 2026.

So sánh trên tập kiểm tra 2026
Vì sao không dùng "độ chính xác" (accuracy)?

Thiên tai chỉ xảy ra khoảng 4–6% số ngày. Một mô hình luôn trả lời "không có thiên tai" vẫn đúng 94–96%, nhưng vô dụng. Vì vậy hệ thống dùng thước đo nghiệp vụ của WMO/NOAA:

  • POD: bắt trúng bao nhiêu % sự kiện thật.
  • FAR: bao nhiêu % cảnh báo là báo nhầm.
  • CSI: phạt cả bỏ sót lẫn báo nhầm; nghiệp vụ quốc tế thường 0,20–0,35.
3 cổng chuyển giao: CSI tăng ≥ 0,05 · FAR không cao hơn công thức · không vùng nào kém hơn. Kết quả hiện tại: đạt cả 3, nhưng vẫn cần ít nhất 90 ngày chạy thực địa trước khi xem xét nâng cấp.
Khi có sự cố

Hệ thống vẫn chạy khi cảm biến hỏng hoặc mất mạng

Cảm biến hỏng, đứng số

Bộ QC gắn cờ STALE / SPIKE / FLATLINE, loại cảm biến lỗi khỏi công thức, nội suy từ trạm lân cận và vệ tinh, gửi yêu cầu trưởng thôn đo thủ công.

Nguồn API gián đoạn

Dùng bộ đệm SQLite "lần cuối còn tốt", cho phép trực ban nhập tay số mưa, mực nước nhận qua bộ đàm để tiếp tục tính toán.

Mất Internet tại địa phương

Kế hoạch: ứng dụng ngoại tuyến cho cán bộ xã tải sẵn bản đồ, điểm sơ tán; hạ cấp truyền tin về SMS 2G, loa truyền thanh, vô tuyến HF/VHF.

Cảnh báo tới từng người dân qua SMS, Cell Broadcast, VNeID, gọi điện tự động thuộc kế hoạch sau cuộc thi (mục 6.4 báo cáo). Phần nhóm tự làm được và phần cần cơ quan quản lý chấp thuận được phân định rõ trong báo cáo.

Lộ trình

Từ bản mẫu đến nền tảng quốc gia

Quý IV/2026 · Hiện tại

Hoàn thiện bản mẫu

WebGIS 34 tỉnh, quy trình 7 bước, AI Shadow Mode, chuẩn hóa nguồn dữ liệu.

Quý I–II/2027

Kết nối hạ tầng số

Xin thẩm định để kết nối dữ liệu dân cư C06; tích hợp VNeID, SMS Brandname.

Quý III–IV/2027

Thí điểm 3 địa bàn

Hà Nội/Quảng Ninh, Huế/Đà Nẵng, Cần Thơ/TP.HCM; bổ sung cảm biến, đối chiếu sự kiện.

Từ 2028

Chuyển giao, mở rộng

Bàn giao Bộ Tư lệnh 86 và BCĐ Quốc gia PCTT sau khi hiệu chỉnh mô hình.